Söndürme Tesisatı Nedir, Hangi Yapılarda Zorunludur?

Yangın söndürme tesisatı; bir yangının başlangıç anında ve büyüme aşamasında, can kayıplarının önlenmesi ve yapısal hasarın sınırlandırılması için tasarlanmış sabit söndürme sistemlerinin tümüdür. Türkiye'de bu sistemlerin tasarım ve uygulaması 10/08/2009 tarih ve 27315 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) ile düzenlenir. Bina yüksekliği, kullanım amacı, kat alanı ve insan yoğunluğuna göre sprinkler, hidrant veya yangın dolabı sistemlerinden bir veya birkaçı zorunlu hâle gelir.

Yasal Dayanak

BYKHY Madde 90 ve devamı: belirli risk sınıfındaki yapılarda otomatik sprinkler sistemi, Madde 95 ve devamı: yangın dolapları (TS EN 671) zorunlu olarak öngörülür. Yüksek binalar, AVM, otel, hastane, üretim/depolama tesislerinde sprinkler standart bir gereklilik haline gelmiştir.

Sunduğumuz Söndürme Tesisat Türleri

1. Sprinkler Sistemleri (TS EN 12845)

Otomatik su püskürtme tesisatı; her bir sprinkler başlığı bağımsız çalışan ısı tetiklemeli bir söndürme cihazıdır. Yangının çıktığı bölgede su yağmurlama yaparak büyümeyi durdurur.

Islak sistem: Boruda her zaman basınçlı su bulunur — donma riski olmayan iç mekânlar için.
Kuru sistem: Boru basınçlı havayla doludur, yangın algılandığında su gönderilir — donma riski olan mahaller için.
Ön-tepkili (preaction): Algılama sistemi devreye girmeden su gelmez — sunucu odası, müze, arşiv gibi su hassasiyeti yüksek alanlar için.
Sel basma (deluge): Tüm başlıklar aynı anda boşalır — yüksek riskli endüstriyel bölgeler.

2. Yangın Dolabı (TS EN 671)

Manuel olarak kullanılan, eğitimli personel tarafından yangının ilk müdahalesi için tasarlanmış sabit hortum tesisatı. TS EN 671-1 (yarı sert hortumlu) ve TS EN 671-2 (yassı hortumlu) olarak iki ana tipte uygulanır.

Maksimum kullanım mesafesi yönetmeliğe uygun konumlandırılır.
Akış ve basınç hesabı yapılır, en uzak nokta için minimum debi sağlanır.
Yıllık bakım ve hortum patlatma testi periyodik olarak gerçekleştirilir.

3. Hidrant Sistemi

Bina dışı su besleme noktası; itfaiye aracının bağlandığı veya ekiplerin uzun mesafeli müdahale ettiği sistem. Yer altı (gizli) ve yer üstü hidrantlar mevcuttur. Endüstriyel tesislerde bina dışı çevre yangını için kritiktir.

4. Gazlı Söndürme Sistemleri

Su söndürmenin uygun olmadığı (server odası, jeneratör mahalli, elektrik panosu, müze) alanlarda kullanılır.

FM-200 (HFC-227ea): Temiz gaz, insan bulunan ortamlarda kullanılabilir.
NOVEC 1230: Düşük çevresel etki, yüksek söndürme verimi.
CO2: İnsan bulunmayan kapalı hacimler için. Boğucu etkisi nedeniyle özel uyarı/gecikme süreleri zorunludur.

Süreç

Söndürme Tesisat Kurulum Süreci

Saha Keşfi

Yapı türü, kullanım amacı, kat sayısı, yangın yükü ve risk sınıfı belirlenir; mevcut su tesisatı kontrol edilir.

Hidrolik Hesap

TS EN 12845 ve BYKHY'ye göre debi-basınç hesabı, pompa kapasitesi ve depo hacmi hesaplanır.

Proje & Şartname

Mimari ve mekanik koordinasyonlu sistem projesi, malzeme listesi ve uygulama şartnamesi hazırlanır.

Montaj

Boru, kelepçe, başlık, vana, pompa istasyonu ve depo bağlantıları profesyonel ekiple uygulanır.

Basınç Testi

Hidrostatik test (genelde 14 bar / 2 saat) yapılır, kaçak ve performans kontrolü tamamlanır.

Devreye Alma

Sistem aktif edilir, kullanıcı eğitimi verilir, devreye alma raporu ve as-built proje teslim edilir.

Standartlar

Çalıştığımız Teknik Standartlar

Standart	Kapsam
TS EN 12845	Sabit yangın söndürme sistemleri — otomatik sprinkler tasarımı, montajı ve bakımı
TS EN 671-1 / 671-2	Yangın dolabı (yarı sert / yassı hortumlu) tasarım ve uygulama kriterleri
BYKHY (2009)	Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik — Türkiye yasal çerçevesi
NFPA 13 / 14 / 20	Sprinkler, standpipe ve yangın pompa istasyonu uluslararası referans standartları
TS EN 12259	Sprinkler başlıkları ve tesisat bileşenleri ürün standartları
ISO 14520 / TS EN 15004	Gazlı söndürme sistemleri tasarım ve uygulama standartları

Sık Sorulan Sorular

Söndürme Tesisatı Hakkında

Hayır, BYKHY'ye göre yapı tipi, yüksekliği, kat alanı ve risk sınıfına bağlıdır. Yüksek binalar, otel, hastane, AVM ve belirli sanayi yapılarında zorunluyken küçük ölçekli yapılar yangın dolabı/söndürücü ile yetinebilir. Tesisinize özel keşif yapılması gerekir.

Şehir şebekesi yeterli debi/basıncı sağlamadığında yangın pompa istasyonu ve su deposu gerekir. NFPA 20 / TS EN 12845'e göre ana pompa, yedek pompa ve jokey pompa tasarımı yapılır.

Su, elektrik ekipmanlarına geri dönüşü olmayan zarar verebileceği için server odası, ana pano, jeneratör mahalli ve müze gibi alanlarda FM-200, NOVEC veya CO2 gibi gazlı sistemler tercih edilir. İnsan bulunan ortamlarda NOAEL değerinin altında konsantrasyon seçilen gazlar zorunludur.

Sprinkler ve hidrant sistemleri için haftalık, aylık, üç aylık ve yıllık kontrol başlıkları vardır (TS EN 12845 Ek 19). Yangın dolabı yıllık tam bakım, beş yılda bir hortum patlatma testi gerektirir. Periyodik bakım sayfamız bu detayları içerir.

Yangın Söndürme Tesisatları